1935 Donostia. Iñaki Eizmendi "Basarri"
Errezilen jaio zen 1913an. Haurra zelarik, Zarautza aldatu zen familia osoa, eta bertan bizi izan zen bizitza osoan, gerra garaiko eta ondorengo urte batzutan ezik. Hainbat irrati eta egunkaritan kolaboratzailea izan zen, euskaraz eta gaztelaniaz. Bertsotan oso gazterik jo zuen gailurra, hogeita bi urterekin jantzi baitzuen Euskal Herriko lehen txapela, 1935ean. Bigarrena, gerra ondoko lehen Txapelketa Nagusian jantzi zuen, 1960an. 1962an, Uztapideren atzetik bigarren gelditu zenean, txapelketa eta leihaketa orotatik erretiratzea erabaki zuen. Hala ere, ehun mila pezeta saritzat eskeintzen zituen 1968ko "Piensos Onena" sariketa nagusian parte hartu zuen, bai eta irabazi ere.
Basarrik ardura nagusia bertsolaritza duintzea zuen: bera da bertsoa sagardotegi eta taberna girotik jaso izanaren errudun nagusia.
Bertsozale Elkartea (www.bertsozale.com)
1936 Donostia. Manuel Lujanbio "Txirrita"
Jose Manuel Lujanbio Hernanin jaio zen 1860an. Errenteriako Txirrita baserrira aldatu zen gero, eta Altzan eman zituen azken urteak. 1936an Euskal Herriko txapeldun izan zen, hiruregeita hamasei urte zituela.
Garai hartako Bertsolariya aldizkariko bertso-emaile nagusia izan zen eta, bat-bateko jardunarekin batera, bertso-jartzailerik ugarienetakoa. Bertsolaritzaren historia osoko figurarik handienetakoa da. Kanturako beti eta noiznahi zegoen prest. Eskolagabea izan arren, irakurtzen bazekien, eta badirudi gustatu egiten zitzaiola.
Bestela ere, oso gogo kontzientziatua ageri du eta herritar soil baten buruan arrotz ziren izenak eta erreferentziak zeuzkan, hala nola, erromatarren historia, foruen galerako pertsonaiak, eta abar. Alde horretatik, Txirrita da bertsolari klasikorik politikoena.
Bertsozale Elkartea (www.bertsozale.com)
1960 Donostia. Iñaki Eizmendi "Basarri"
Errezilen jaio zen 1913an. Haurra zelarik, Zarautza aldatu zen familia osoa, eta bertan bizi izan zen bizitza osoan, gerra garaiko eta ondorengo urte batzutan ezik. Hainbat irrati eta egunkaritan kolaboratzailea izan zen, euskaraz eta gaztelaniaz. Bertsotan oso gazterik jo zuen gailurra, hogeita bi urterekin jantzi baitzuen Euskal Herriko lehen txapela, 1935ean. Bigarrena, gerra ondoko lehen Txapelketa Nagusian jantzi zuen, 1960an. 1962an, Uztapideren atzetik bigarren gelditu zenean, txapelketa eta leihaketa orotatik erretiratzea erabaki zuen. Hala ere, ehun mila pezeta saritzat eskeintzen zituen 1968ko "Piensos Onena" sariketa nagusian parte hartu zuen, bai eta irabazi ere.
Basarrik ardura nagusia bertsolaritza duintzea zuen: bera da bertsoa sagardotegi eta taberna girotik jaso izanaren errudun nagusia.
Bertsozale Elkartea (www.bertsozale.com)
1962 Donostia. Manuel Olaizola "Uztapide"
Zestoako Endoia auzoko Uztapide baserrian jaio zen 1909an. Zortzi senidetan laugarrena, hamahiru urte zituela urtebeterako Arabako Zurbanora bidali zuten gurasoek, gaztelaniaz ikas zezan. Hamalau urtez gero, baserri eta mendiko langintza gehientsuenak probatu zituen: artzantza, karegintza, ikazgintza, egurgintza... harik eta fabrikan lanean hasi zen arte.
Oiartzuna ezkondu zen, eta bertan bizi izan zen, 1983an hil zen arte. 1935ean hasi zen bertsotan jendaurrean, eta 1972an isildu zen; bertsolari batek eskura dezakeen guztia lortua zuen ordurako. 1962, 1965 eta 1967an Euskal Herriko txapeldun izan zen, eta 1936an eta 1960an bigarren. Gerra ondorengo aroan, Basarri eta Lasarterekin batera, bertsolaritzaren izen nagusia izan zen.
Bertsotan hizkera argiko eta arrazoi garbikoa izateaz gain, edozein egoeratara moldatzeko aparteko dohaia zuen behatzaile zorrotz honek. Joan den mendeko bertsolaririk maitatuenetako bat.
Bertsozale Elkartea (www.bertsozale.com)
1967 Donostia. Manuel Olaizola "Uztapide"
Zestoako Endoia auzoko Uztapide baserrian jaio zen 1909an. Zortzi senidetan laugarrena, hamahiru urte zituela urtebeterako Arabako Zurbanora bidali zuten gurasoek, gaztelaniaz ikas zezan. Hamalau urtez gero, baserri eta mendiko langintza gehientsuenak probatu zituen: artzantza, karegintza, ikazgintza, egurgintza... harik eta fabrikan lanean hasi zen arte.
Oiartzuna ezkondu zen, eta bertan bizi izan zen, 1983an hil zen arte. 1935ean hasi zen bertsotan jendaurrean, eta 1972an isildu zen; bertsolari batek eskura dezakeen guztia lortua zuen ordurako. 1962, 1965 eta 1967an Euskal Herriko txapeldun izan zen, eta 1936an eta 1960an bigarren. Gerra ondorengo aroan, Basarri eta Lasarterekin batera, bertsolaritzaren izen nagusia izan zen.
Bertsotan hizkera argiko eta arrazoi garbikoa izateaz gain, edozein egoeratara moldatzeko aparteko dohaia zuen behatzaile zorrotz honek. Joan den mendeko bertsolaririk maitatuenetako bat.
Bertsozale Elkartea (www.bertsozale.com)
1980 Donostia. Xabier Amuriza
1941eko maiatzaren 3an Bizkaiko Amorebieta-Etxanon jaio zen. 1965ean apaiz eginda, 1968tik hasi eta hiru espetxealditan zazpi urte egin ditu preso. Bere militantzia politikoaz gainera, idazle, kazetari, irakasle eta bertsolari bezala darama bizimodua. Bi aldiz izan da Euskal Herriko txapelduna: 1980 eta 1982an.
Hainbat liburu eta disko argitaratu ditu, horietatik asko bertsolaritzaz. Kantarientzat ere letra eta bertso asko egin ditu. Apaiza zela Bizkaiko hainbat herritan egin zuen bertsotan, entzuleentzat apaiz-bertsolaria (hasieran sotana eta guzti) oso harrigarria zelarik. 1977an utzi zuen apaizgintza. Espetxeko etenaldiaren ondoren, bertsotan serio hasi zenerako hogeita hamabost urte zituen. 1980ko txapelketa osoa euskara batuan egin zuen, eta hori berritasun handia izan zen bertsolaritzarekiko. Haren hizkera, irudi eta metafora-mundua eta, oro har, bertsoak garatzeko modua, desberdinak ziren. Neurri eta doinuetan ere berrikuntzak ekarri zituen.
Amurizarekin, bertsolaritza beste aro batean sartu zen. Bera da urte haietako bertso-eskolen eragile eta irakasle nagusia ere. Amurizarekin bertsolaritza aro berri batean sartu zen. Egun Berrizen bizi da, Arantxa emaztea eta Miren alabarekin.
Bertsozale Elkartea (www.bertsozale.com)
1982 Donostia. Xabier Amuriza
1941eko maiatzaren 3an Bizkaiko Amorebieta-Etxanon jaio zen. 1965ean apaiz eginda, 1968tik hasi eta hiru espetxealditan zazpi urte egin ditu preso. Bere militantzia politikoaz gainera, idazle, kazetari, irakasle eta bertsolari bezala darama bizimodua. Bi aldiz izan da Euskal Herriko txapelduna: 1980 eta 1982an.
Hainbat liburu eta disko argitaratu ditu, horietatik asko bertsolaritzaz. Kantarientzat ere letra eta bertso asko egin ditu. Apaiza zela Bizkaiko hainbat herritan egin zuen bertsotan, entzuleentzat apaiz-bertsolaria (hasieran sotana eta guzti) oso harrigarria zelarik. 1977an utzi zuen apaizgintza. Espetxeko etenaldiaren ondoren, bertsotan serio hasi zenerako hogeita hamabost urte zituen. 1980ko txapelketa osoa euskara batuan egin zuen, eta hori berritasun handia izan zen bertsolaritzarekiko. Haren hizkera, irudi eta metafora-mundua eta, oro har, bertsoak garatzeko modua, desberdinak ziren. Neurri eta doinuetan ere berrikuntzak ekarri zituen.
Amurizarekin, bertsolaritza beste aro batean sartu zen. Bera da urte haietako bertso-eskolen eragile eta irakasle nagusia ere. Amurizarekin bertsolaritza aro berri batean sartu zen. Egun Berrizen bizi da, Arantxa emaztea eta Miren alabarekin.
Bertsozale Elkartea (www.bertsozale.com)
1986 Donostia. Sebastian Lizaso
Azpeitian jaioa, 1958ko San Sebastian bezperan. 1982ko Txapelketa Nagusian finalista izan zen, 1986koan txapeldun, eta 1989 eta 1997koan txapeldun orde. Joxe Lizaso bertsolariaren semea, honek Landeta auzoan zuen tabernan jaso zuen bertso-giroa; bertsolari artean hezia da Sebastian. Gaztaroan ez zen, bere adinkideak bezala, gazteen txapelketatan ibili.
Hala ere, 1982an finalista geratu zenerako, plazetan izena eta arrakasta hartuta zeukan, hogeita lau urte bakarrik zituela. Hurrengo txapelketan erabat berretsi zuen bere balioa eta joan den urte askoan bera da plazarik gehien egin duen bertsolarietako bat. Bertsolaritzako figura handienen artean dagoen honek, belaunaldi berrietara egokitzeko dohaia izan du.
Hainbat urtean auto-salmentan lan egin ondoren, egun Euskaldunon Egunkariko publizitate alorrean lan egiten du. Ezkondua, bi semeetan zaharrenak ere bertsolaritzan lehen urratsak eman ditu.
Bertsozale Elkartea (www.bertsozale.com)
1989 Donostia. Jon Lopategi
Muxikan jaio zen 1934an, eta bertan bizi da egun, Gernikan hainbat urte igaro ondoren. 1967ko Txapelketa Nagusian hirugarren egin zuen, 1982 eta 1986an bigarren, eta 1989koa du Euskal Herriko txapela. 1962an hasi eta 1989an txapela jantzi zuen arte, Lopategi izan da Txapelketa Nagusiko finalik gehien jokatu duena. Gerra ondorengo bertsolaritzan, esan genezake bera izan dela lehen bertsolari eskolatua; Tolosako Sakramentinoetan egin zituen filosofia ikasketek munduarekiko ezagutza eman zioten.
Lorpenik handiena 1989ko txapela badu ere, Lopategiren aro distiratsu eta trinkoena beharbada frankismoaren azken aldia eta demokraziaren lehen urteak izan ziren. Bertsolaritzari mezu sozial eta politikoa emateko ausardia eta argitasuna izan zuen.
Azpillagarekin batera, urte haietako bikote historikoa osatu zuen, belaunaldi gazteengan batez ere bertsolaritzaren erreferentzia dudagabea izanik. Heldutasunean, 1984-1985 ikasturtean, Bizkaiko Ikastolen Elkarteak bertsolaritza eskoletara zabaltzeko zuen proiektua bere gain hartu zuen, eta bere eskutatik paseak dira gaur egun bertsolaritzan punta-puntan dabiltzan hainbat gazte bizkaitar.
Bertsozale Elkartea (www.bertsozale.com)
1993 Donostia. Andoni Egaña Makazaga
44 urterekin seigarren Txapelketa Nagusiko finala jokatuko du. Goizetan lo egitea gustatzen zaio Zarautzen jaio eta bertan bizi den azken hiru ediziotako Euskal Herriko Txapelketa Nagusiko txapeldunari. Bere txapela oholtza gainean kentzea nahi duen arren, prezio garestia jartzera dator. Euskal Filologiako ikasketak egin zituen eta sorkuntza lanetan dihardu azken urteetan. Eleberriak, saiakerak, iritzi artikuluak, gidoiak... idazten ditu.
Bertsozale Elkartea (www.bertsozale.com)
1997 Donostia. Andoni Egaña Makazaga
44 urterekin seigarren Txapelketa Nagusiko finala jokatuko du. Goizetan lo egitea gustatzen zaio Zarautzen jaio eta bertan bizi den azken hiru ediziotako Euskal Herriko Txapelketa Nagusiko txapeldunari. Bere txapela oholtza gainean kentzea nahi duen arren, prezio garestia jartzera dator. Euskal Filologiako ikasketak egin zituen eta sorkuntza lanetan dihardu azken urteetan. Eleberriak, saiakerak, iritzi artikuluak, gidoiak... idazten ditu.
Bertsozale Elkartea (www.bertsozale.com)
2001 Donostia. Andoni Egaña Makazaga
44 urterekin seigarren Txapelketa Nagusiko finala jokatuko du. Goizetan lo egitea gustatzen zaio Zarautzen jaio eta bertan bizi den azken hiru ediziotako Euskal Herriko Txapelketa Nagusiko txapeldunari. Bere txapela oholtza gainean kentzea nahi duen arren, prezio garestia jartzera dator. Euskal Filologiako ikasketak egin zituen eta sorkuntza lanetan dihardu azken urteetan. Eleberriak, saiakerak, iritzi artikuluak, gidoiak... idazten ditu.
Bertsozale Elkartea (www.bertsozale.com)
2005 Barakaldo. Andoni Egaña Makazaga
44 urterekin seigarren Txapelketa Nagusiko finala jokatuko du. Goizetan lo egitea gustatzen zaio Zarautzen jaio eta bertan bizi den azken hiru ediziotako Euskal Herriko Txapelketa Nagusiko txapeldunari. Bere txapela oholtza gainean kentzea nahi duen arren, prezio garestia jartzera dator. Euskal Filologiako ikasketak egin zituen eta sorkuntza lanetan dihardu azken urteetan. Eleberriak, saiakerak, iritzi artikuluak, gidoiak... idazten ditu.
Bertsozale Elkartea (www.bertsozale.com)